Hastalık, zararlı ve yabancı otların neden olduğu zararların önlenmesi için bitki koruma kuralları uygulanır. Bitki koruma uygulamaları, doğrudan girdi kullanımından ibaret değildir ve hem organik tarımda hem geleneksel tarımda, girdi kullanımı öncesinde çeşitli kültürel, fiziksel ve biyolojik önlemlerin uygulanmasını içerir.

27676 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Türk Yönetmeliği’nde, organik üretimde bitki koruma kuralları Madde 11’de açıklanmaktadır.

a) Hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır.

1) Hastalık ve zararlılara dayanıklı tür ve çeşit seçimi yapılır.

2) Uygun ekim nöbeti/ürün rotasyonu hazırlanır.

3) Uygun toprak işleme yöntemleri uygulanır.

4) Kültürel, biyolojik ve biyoteknik mücadele metotları uygulanır.

b) Bitki hastalık, zararlıları ve nematodlar ile yabancı otlara karşı yukarıda belirtilen hususların uygulanamaması veya yetersiz kalması halinde Türk Organik Tarım Yönetmeliği Ek-2 bölümünde belirtilen girdiler kullanılır. Bu kapsamda ürün kullanılmasının gerekli olduğuna dair belgelerin kaydının müteşebbis tarafından tutulması gerekir.

Müteşebbisin, Ek-2’de belirtilen girdileri kullanmadan önce, Madde 11-a’da belirtilen mücadele yöntemlerini uygulaması ve bu uygulamaları arazi bazında, uygulamanın adı, ürün adı, tarih ve miktarları/sayısını da belirtmek sureti ile kayıt altına alması gereklidir. Örnek bir üretici faaliyet formuna, web sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

c) Tuzak ve yayıcılarda kullanılan ürünler için, feromon yayıcılar hariç, tuzak ve/veya yayıcılar bu maddelerin doğaya salınmasını ve yetiştirilen ürünle temasını engelleyecek şekilde olur. Tuzaklar kullanıldıktan sonra toplanır ve imha edilir.

Tuzakların ürünle temasını engellemek ve kullanıldıktan sonra toplanıp imha edilmesi, ürünlerde izin verilmeyen maddelerin(kalıntı) tespit edilmemesi ve organik bütünlüğün korunması için çok önem taşımaktadır.

ç) Organik tarımda kullanılmasına izin verilen bitki koruma ürünlerinin onayında 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve bu Kanuna dayanan ilgili mevzuat hükümleri geçerlidir. Bitki koruma ürünlerinin organik tarımda kullanılmak üzere piyasaya arzında sertifika düzenlenir. Söz konusu bitki koruma ürünlerinin uygulanmasında 3/12/2014 tarihli ve 29194 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması ve Kayıt İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesi ile dördüncü bölümü hükümleri dikkate alınır.

T.C. Tarım ve Orman Bakanlığının bitki koruma ürünleri veri tabanı ile ilgili bilgilere web sayfamızda yer alan pratik bilgilerden ulaşabilirsiniz.

Organik Tarımda kullanılmak üzere piyasaya arz edilen, organik etiketli bitki koruma ürünlerinin sertifikasyonu, sadece Türk Organik Tarım Yönetmeliğine göre ve bu konuda Bakanlık tarafından yetkili bir kontrol ve sertifikasyon kuruluşu tarafından gerçekleştirilir. Diğer organik tarım Yönetmelik ve Standartlarında bitki koruma ürünü sertifikasyonu söz konusu değildir. Bir girdinin TR organik sertifikası olmasının, bu girdinin diğer Yönetmelik ve Standartlara göre de kullanılabileceği anlamına gelmediğini lütfen unutmayınız. Bu nedenle, lütfen Türk Organik Tarım Yönetmeliğine göre sertifikalı bir bitki koruma ürününü kullanmadan önce kontrol organına bilgi verilmesi ve onay alınmasının müteşebbisi olası uygunsuzluk bildirimlerinden koruyacağını ve organik ürünlerin bütünlüğünün korunacağını unutmayınız.

Bazı kontrol organları, organik üretimde kullanılabilecek bitki koruma girdilerini listelemekte ve bu listeleri paylaşıma açmaktadır. Lütfen, bu listelerde yer alan girdiye ait bilgi ve belgelerin de girdiyi kullanmayı planlayan müteşebbis ve girdiyi değerlendiren kişilerce en azından, onaylandığı Yönetmelik adı, onay sona erme tarihi, onay verildiği bitkiler, kullanım sınırlamaları gibi konular açısından irdelenmesi gerektiğini hatırlayınız.

Ayrıca, (EU)2018/848’e uygun girdilerin listelendiği Organik Tarım Araştırma Enstitüsü FiBL sayfasına, https://www.inputs.eu/input-search.html  bağlantısından ulaşabilirsiniz, ancak lütfen her zaman belirttiğimiz gibi, ürünleri kullanmadan önce kontrol organından onay alınması gerektiğini unutmayınız. Ürünlerin Tarım ve Orman Bakanlığı onaylı güncel etiketi, ruhsat verildiği bitkisel ürünler, güncel ruhsatı, güvenlik bilgi formu (MSDS) gibi minimum belgelerinin incelenmesi gerekecektir.

Organik bitkisel üretimde önemli bir bitki koruma ürünü olan bakır ile ilgili önemli bilgilere, web sayfamızda pratik bilgiler içinde yer alan ‘bakır kullanımı ve hesabı’ adlı bilgilendirici yazımızdan ulaşabilirsiniz. Yönetmelik ve standartların izin verdiği bakır çeşitleri belirlidir ve izin verilen bakır miktarlarında farklılıklar mevcuttur, yazımızı incelemenizi önemle tavsiye ederiz.

Organik üretim ve organik ürünlerin etiketlenmesi ile ilgili, 30 Mayıs 2018 tarihli (EU) 2018/848 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönetmeliğinde Bitki koruma kuralları, EK II, Kısım I, 1.10’da ‘Zararlı ve yabancı ot yönetimi’ adı altında açıklanmaktadır. Buna göre;

1.10.1. Zararlıların ve yabancı otların neden olduğu zararların önlenmesi, öncelikle aşağıda belirtilen tedbirlere dayanacaktır:

• Doğal düşmanlar,
• Tür, çeşit ve heterojen materyal seçimi,
• Ürün rotasyonu,
• biyofümigasyon, mekanik ve fiziksel yöntemler gibi yetiştirme teknikleri ve
• Solarizasyon gibi ısıl işlemler ve korunan mahsullerde (seralar ve örtü altında yetiştirilen mahsüllerde), toprağın sığ buharla işlenmesi (maksimum 10 cm derinliğe kadar)-bu husus bir önceki AB Yönetmeliğinde yer almıyordu, (EU)2018/848 için yenidir

1.10.2. Bitkiler, 1.10.1’de belirtilen önlemlerle zararlılardan yeterince korunamadığında veya ürüne yönelik bir tehdit olması durumunda, sadece (EU) 2018/848 sayılı Yönetmelik 9 ve 24. maddeler uyarınca organik üretimde kullanılmasına izin verilen ürün ve maddeler ve gerekli olduğu ölçüde kullanılacaktır. Müteşebbisler, bu tür ürünlerin kullanımına duyulan ihtiyacı kanıtlayan, her ürünün kullanıldığı tarihleri, ürünün adı, aktif maddeleri, uygulanan miktar, ilgili ürün ve parseller ve kontrol edilecek zararlı veya hastalık dahil kayıtları tutacaktır.

1.10.3. Tuzaklarda kullanılan ürün ve etken maddelerle veya feromonlar dışındaki ürün ve maddelerin dağıtıcıları ilgili olarak, tuzaklar veya dağıtıcılar; ürün ve etken maddelerin çevreye salınmasını önleyecek ve ürünler ve etken maddeler ile yetiştirilen mahsuller arasındaki teması önleyecektir. Feromon tuzaklar dahil tüm tuzaklar kullanımdan sonra toplanacak ve güvenli bir şekilde imha edilecektir.

(EU) 2018/848 sayılı Yönetmelik 9. ve 24. Maddeler uyarınca organik üretimde kullanılmasına izin verilen ürün ve maddeler, (EU)2021/1165 sayılı belirli ürün ve maddelerin organik üretimde kullanılmasına izin verilmesi ve listelerinin oluşturulması hakkındaki komisyon uygulama yönetmeliği Ek I’de listelidir. Bu ekte listeli aktif maddeler, organik üretimde kullanılan bitki koruma ürünlerinde, (EC) 1107/2009 Sayılı Yönetmelik uyarınca izin verilmiş olması şartıyla bulunabilir. Bu bitki koruma ürünleri, (EU) 540/2011 Sayılı Uygulama Yönetmeliği Ekinde belirtilen koşullara ve kullanıldıkları Üye Devletler tarafından verilen izinlerde belirtilen koşullara uygun olarak kullanılacaktır. Organik üretimde kullanım için daha kısıtlayıcı koşullar Ek I’deki her tablonun son sütununda belirtilmiştir.

(EC) 1107/2009 Sayılı Yönetmelik uyarınca izin verilmiş olması şartının anlamı, girdinin ruhsatlı olması gerekliliğidir. Bu nedenle yukarıda bahsedilen bitki koruma veri tabanı (BKU)ndan girdinin ruhsatının kontrol edilmesi önem arz etmektedir.

(EU) 540/2011 Sayılı Uygulama Yönetmeliği, bitki koruma girdileri hakkında özellikle onay aldığı ürünler, son onay tarihi ve özel kullanım sınırlamalarını içeren rapor numaraları üzerine önemli bilgiler içermektedir (bitkisel ürünlerin adı, tavsiye edilen uygulama zaman ve miktarları, zorunlu sınırlamalar vb.). Bitki koruma ürününü kullanmayı planlayan müteşebbisin ve girdiyi değerlendirecek kişilerin, bu uygulama yönetmeliğini gözden geçirmeleri çok önemlidir. Bitki koruma girdisi aktif maddesinin EK I’de listeli olması, tek başına yeterli değildir. Girdinin, kullanılması planlanan bitkisel ürün ve hastalık/zararlılar için ruhsatlı olması ve (EU) 540/2011 sayılı yönetmelikte belirtilen özel sınırlamalara uygun olması gereklidir.

ABD Tarım Bakanlığı-USDA Ulusal Organik Programı NOP (=National Organic Program)’da zararlı, hastalık ve yabancı otlarla mücadele yöntemleri § 205.206’da ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

a-Üretici, aşağıdakiler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere zararlıları, yabancı otları ve hastalıkları önlemek için aşağıdakileri uygulamalıdır:

• 205.203 ve 205.205’te belirtildiği gibi ürün rotasyonu ve toprak ve ürün besin yönetimi uygulamaları;
• Hastalıkları taşıyıcılarını, yabancı ot tohumlarını ve zararlı organizmaların yaşam alanlarını ortadan kaldırmaya yönelik sanitasyon önlemleri; ve
• Bölgeye özgü koşullara uygun, yaygın zararlılara, yabancı otlara ve hastalıklara karşı dirençli bitki tür ve çeşitlerinin seçilmesi, ürün sağlığını geliştiren kültürel uygulamalar.

b-Zararlı problemleri, aşağıdakiler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, mekanik veya fiziksel yöntemlerle kontrol edilebilir:

• Zararlı türlerin yırtıcılarının veya parazitlerinin artırılması veya alana salınması;
• Zararlıların doğal düşmanları için yaşam alanlarının geliştirilmesi;
• Cezbediciler, tuzaklar ve kovucular gibi sentetik olmayan kontroller.

c-Yabancı ot sorunları şu yollarla kontrol edilebilir:

• Tamamen biyolojik olarak parçalanabilen malzemelerle malçlama;
• Biçme;
• Hayvanların otlatılması;
• Elle yabancı otların temizlenmesi;
• Alev, ısı veya elektrik araçları; veya
• Plastik veya diğer sentetik malçlar: Yetiştirme veya hasat mevsimi sonunda tarladan uzaklaştırılmak şartıyla.

d-Hastalık sorunları aşağıdaki yollarla kontrol edilebilir:

• Hastalıklı organizmaların yayılmasını baskılayan yönetim uygulamaları; veya
• Sentetik olmayan biyolojik, botanik veya mineral girdilerin uygulanması

e-(a) ila (d) paragraflarında öngörülen uygulamalar,  zararlıları, yabancı otları ve hastalıkları önlemek veya kontrol etmek için yeterli olmadığında, zararlıları, yabancı otları veya hastalıkları önlemek, bastırmak veya kontrol etmek için biyolojik veya botanik bir madde veya organik ürün üretiminde kullanılmasına izin verilen sentetik maddeler Ulusal Listesinde yer alan bir madde uygulanabilir. Bu durumda, kullanım koşulları müteşebbisin organik sistem planında kayıt altına alınır.

USDA-NOP’a göre, kullanılması planlanan ticari girdilerin uygunluğu değerlendirilirken, faydalanılabilecek çok sayıda NOP rehber dokümanı mevcuttur. Bunun için lütfen, NOP rehber doküman listesini incelemenizi tavsiye ederiz.

USDA-NOP’da diğer Yönetmeliklerden farklı olarak, girdilerin sadece aktif maddeleri değil, dolgu maddelerinin de uygunluğu değerlendirilmeli ve Çevre Koruma Ajansı (EPA= Environmental Protection Agency)nın 3 ve 4 nolu listelerinde yer almaları gerektiğini hatırlatırız.

USDA-NOP’a göre, uygunluk belgesi hazırlayıp listeleyen Organik Malzeme İnceleme Enstitüsü (OMRI) sayfasına, https://www.omri.org/omri-lists  bağlantısından ulaşabilirsiniz, lütfen ürünleri kullanmadan önce kontrol organınıza bilgi vererek onay alınız.