T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı web sayfası içerisinde organik ürün tüketici bilgilerine ulaşabilirsiniz:  https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Organik-Tarim/Genel-Bilgiler

Bu faydalı bağlantıda organik tarım amacı ve avantajları kısaca tanıtılmaktadır. Burada anlatılan bilgiler aşağıda özetlenmekte olup, önemli bilgi notlarımız eklenmiştir. Belirtilen bilgilere ayrıca https://www.mevzuat.gov.tr/ adresinden indirebileceğiniz, 1/12/2004 tarihinde kabul edilerek, 03.12.2004 tarihinde 25659 sayılı Resmî Gazete ’de yayınlanan 5262 sayılı ‘Organik Tarım Kanunu’ ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan, 18.08.2010 tarihli 27676 Sayılı Resmî Gazete ‘de yayınlanan ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik’ten de ulaşabilirsiniz.

Organik tarım nasıl bir üretim şeklidir:

Türkiye Organik Tarım Yönetmeliğine göre yürütülen organik tarım; 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik’ kapsamında yapılmaktadır. Yönetmelikler çerçevesinde izin verilen girdilerin kullanıldığı, üretimden tüketime kadar her aşaması kontrollü ve sertifikalı, izlenebilirliği olan bir üretimdir.

Organik tarımın amacı ve avantajı:

Organik ürün tüketerek sağlığımızı korurken toprak, su ve havayı kirletmeden çevre ve canlıları koruyan tarımsal üretim yöntemini de desteklemekteyiz. Organik Tarım GDO’ suz ve hormonsuz ürünler sunar. Bu sayede gelecek nesillere temiz bir dünya bırakmış olacağız.

Organik Tarım, hasat, kesim, işleme, tasnif, ambalajlama, etiketleme, muhafaza, depolama, taşıma ile ürünün tüketiciye ulaşmasına kadar olan işlemlerde T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş Kontrol ve Sertifikasyon Kuruluşları tarafından kayıt altına alınarak kontrol edilmekte ve ürünün geldiği her aşama sertifikalandırılmaktadır.

Organik tarımda kaç çeşit sertifika vardır? Organik ürün sertifikası nedir?

Organik tarımda iki çeşit sertifika vardır. Birincisi ‘Müteşebbis’ ikincisi ‘ürün sertifikası’dır. Sertifika örneklerine, ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik’ Ek-11’den ulaşabilirsiniz.

Bilgi notu: Madde 32 Organik ürünlerin pazarlanması-b’ye göre, işlenmemiş ürünlerde ürünlere ‘toptan ürün sertifikası’ düzenlenir. Madde 32 Organik ürünlerin pazarlanması-c’ye göre İşlenmiş ürünlerde ‘ürün sertifikası’ düzenlenir.

Organik Tarım Müteşebbis Sertifikası, yetkilendirilmiş kuruluş müteşebbis ile sözleşme imzaladıktan sonra yapılan ilk kontrole müteakip uygun görülmesi halinde yetkilendirilmiş kuruluş tarafından verilen sertifikadır. Verilen bu sertifika müteşebbisin ürettiği ürünün organik olduğunu belgelememekte olup müteşebbisin organik tarım faaliyeti yaptığını göstermektedir.

Bilgi notu: Yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşları, web sayfalarında kontrol ve sertifikasyon süreçlerini yürüttükleri müteşebbisleri listelemektedirler. Bu listelerde, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı faal ticari müteşebbis listesinden farklı olarak, ayrıca; sertifika geçerlilik tarihi, Türkiye Organik Tarım Yönetmeliği yanı sıra varsa sertifikalandığı diğer Yönetmelikler (örneğin Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri Organik Tarım Yönetmelikleri vb.), güncel sertifikasyon durumu (yani sertifikasyonu devam ediyor mu veya askıda mı, ya da iptal mi oldu, askıda olma nedenleri) da belirtilmektedir.

Ürün sertifikası ise bütün kontrol yöntemlerinin uygulanması sonucu organik ürünün mevzuata uygun olduğunu gösteren belgedir. Bu belgede sertifikayı veren kuruluşun adı, Bakanlıkça verilmiş kod numarası, adresi, kuruluşun verdiği sertifika nosu, ürünün adı statüsü, miktarı, üretim yılı veya hasat yılı, ürünün kaynağı, ürün toptan ve ihracat edilecekse alıcı müteşebbis adı ve adresi gibi ürünü tanımlayan bilgiler yer alır.

İthal ürünler (bilgi notu olarak)

‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik’ Madde 32 (g ve ğ)’ e göre; ithal ürünlerin de yetkilendirilmiş bir kontrol ve sertifikasyon kuruluşu tarafından yeniden sertifikalandırılması gereklidir. Yeniden sertifikalama için, kontrol ve sertifikasyon kuruluşu ithalatı yapan müteşebbisten gerekli bilgi ve belgeleri (Madde 32 Organik ürünlerin pazarlanması-ğ/1-5) talep ederek incelemelerini yürütür ve yeniden sertifikasyonu sağlar.

 ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik’ Madde 29 Organik ve geçiş süreci ürünlerinin etiketlenmesi-b/5’ e göre; bu Yönetmelik hükümlerine göre üretilmeyen ürün etiketinde, bu Yönetmeliğe uygun üretildiği, hazırlandığı, işlendiği, ambalajlandığı, depolandığı ima ve beyan edilemez. Organik olmayan ürünler etiket ve ambalaj tasarımıyla, organik ürün etiket ve ambalaj tasarımını çağrıştıracak nitelikte ve benzerlikte olamaz. Böyle ürünler için organik tarımsal ürün olarak marka, patent ve tescil alınamaz. Organik olmayan ürünler için, tüketicide organik ürün izlenimi oluşturacak, haksız rekabete neden olacak, bio, biyo, eco, eko, org kelimeleri ön ek, son ek veya tek başına kullanılamaz. İthal ürünler için de bu hükümler geçerlidir.

Madde 29-b/6’ ya göre; ithal edilen organik ürün etiketinde, ‘ürünün bu Yönetmeliğe uygunluğunun kontrol edilerek yeniden sertifikalandırıldığı’ belirtilir.

Organik ürünleri nerelerde bulabiliriz?

Organik ürünler; organik ürün halk pazarlarında, marketlerde, süper marketlerde, mağazalarda, özelleşmiş dükkanlarda, unlu mamul satış yerlerinde, eczanelerde, internet kanalıyla ve çiftçi bahçesinden satılmaktadır. Ayrıca kahvaltı salonu ve lokanta gibi yerlerde de direk tüketime sunulabilmektedir.

Bilgi notu: Satış yerlerinde bulunan, işlenmiş paketli ürünlerde, etiket bilgilerine dikkat edilmesi gereklidir. Ürünlerin işlenmemiş dökme olması halinde ise; Madde 32 Organik ürünlerin pazarlanması-b’ye göre, işlenmemiş ürünlerde ürünlere toptan ürün sertifikası verilmesi nedeni ile ‘toptan ürün sertifikası’ istenerek incelenmesi uygun olur.

Organik ürün alırken dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

Organik ürün; 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu ve Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kuralları çerçevesinde, Bakanlıkça yetkilendirilmiş kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarınca kontrolü yapılmış ve sertifikası düzenlenmiş, etiket bilgilerinde organik ürün logosu ve sertifika bilgilerinin yer aldığı gıdaları ifade etmektedir.

Organik ürünlerin ürün sertifikası bulunmaktadır. Etiketli ürünlerde yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşun adı-logosu, kod numarası, müteşebbis veya ürün sertifika numarası, Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’te belirtilen organik ürün logosu bulunmalıdır. (Bkz. Ek 10)

Logolarda kullanılacak renkler; yeşil, mavi, siyah ve beyazdır.

Şekil 1. Organik tarım logosu

ORGANİK=EKOLOJİK=BİYOLOJİK Eş Anlamlıdır

“%100 Doğal, Hormonsuz, Hakiki, Köy ürünü, Saf, gibi tanımlanan ürünler Organik Ürün değildir. Tüketiciye ürün hakkında hiçbir garanti vermez. Organik ürünlerin etiketi ve logosu, reklam ve tanıtımı; sahte, yanıltıcı olamaz ve tüketiciyi yanıltacak yazı, resim, şekil ve benzerlerini içeremez. Bu nedenle Organik ürün alırken mutlaka ürünlerin etiketi ve logosuna dikkat etmeliyiz

Bilgi notu: Ürünün etiketinde veya sertifikasında ‘geçiş süreci ürünü’ olduğu belirtili ise;

Madde 8 Organik bitkisel üretim kuralları-b’ye göre; tek yıllık bitkilerde (örneğin domates) ekim tarihinden itibaren en az iki yıl, mera ve yem bitkilerinde yem olarak kullanılmasından önce en az iki yıl, yem bitkisi dışındaki çok yıllık bitkilerde (örneğin elma) ise ilk organik ürün hasadından önce üç yıllık geçiş sürecinin uygulanması gerekir.            Madde 7 Geçiş süreci ile ilgili işlemler-1/a’ya göre de; bitkisel üretimde organik tarıma başlanmasından on iki ay sonra elde edilen ürünler ‘geçiş süreci ürünü’ olarak değerlendirilebilir. Geçiş süreci ürünü, “Organik tarım geçiş süreci ürünüdür” etiketiyle pazarlanır. Ancak, geçiş sürecinde bulunan hayvanlardan elde edilen ürünler geçiş süreci ürünü olarak pazarlanamaz, reklam ve etiketlerinde organik tarımı çağrıştıran ifadeler kullanılamaz.

Organik tarım sertifikasını vermeye kimler yetkilidir?

Organik tarımda kontrol ve sertifikasyon yapmak üzere T.C. Tarım ve Orman Bakanlığından çalışma yetkisi alan gerçek veya tüzel kişilere yetkilendirilmiş kuruluş denmektedir. Yetkilendirilmiş kuruluşlar; kontrol ve sertifikasyon kuruluşu, kontrol veya sertifikasyon kuruluşu olabilmektedir. Sertifika vermeye kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya sertifikasyon kuruluşu yetkilidir. Bakanlıktan yetkili bu kuruluşlar, müteşebbisleri denetler ve uygunsa sertifika düzenler.

Doğadan toplanan ürünler organik sertifika alabiliyor mu? Şartları nelerdir?

Yetkilendirilmiş kuruluş ile sözleşme imzalamış olan orman ve doğal alanlardan ürün toplayacak müteşebbis, ürün toplamadan önce, bu alanların mülkiyetinin veya kullanma hakkının ait olduğu makamdan yazılı izin alır.

Ormanlar, doğal alanlar ve tarımsal alanlarda doğal olarak yetişen (kültüre alınmayan) yenilebilir bitki ve kısımlarının toplanmasında aşağıdaki hususlara uyulur.

1) Toplama alanı, toplama işleminin üç yıl öncesine kadar Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte izin verilmeyen gübre ve ilaçlarla muamele edilmemiş olmalıdır.

2) Toplama alanı son iki yıl içinde yangın geçirmemiş olmalıdır.

3) Toplama alanındaki doğal yaşam dengesinin ve türlerin korunması sağlanır.

4) Doğadan toplanan ürünlerde geçiş süreci uygulanmaz.

Kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarına nasıl ulaşılır?

Organik tarımda kontrol ve sertifikasyon yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşların iletişim bilgilerine T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın www.tarimorman.gov.tr web adresinden ulaşabilirsiniz.

Organik tarım eğitim faaliyetleri nelerdir?

Organik tarımın yaygınlaştırılması için T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde çalışan personele yönelik organik tarım konusunda hizmet içi eğitim verilmektedir. Eğitim alan personel organik tarım biriminde görev almaktadır. Birimde görev alan personel de çalıştıkları il sınırları içindeki çiftçilere, tüketicilere ve okullarda eğitim vermektedir. Üretici ve tüketicileri bilinçlendirmek amacıyla afiş, broşür, kitap vs. basılı yayın hazırlanmaktadır.

Bakanlığımız ve Türk Standartları Enstitüsünce ortaklaşa kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarında görev alacak personele yönelik Organik Tarım Kontrolörü Eğitimi düzenlenmektedir.

Organik ürünler neden diğerlerine göre daha pahalıdır?

Organik tarım bir sistem bütünü olarak Kanun ve Yönetmelik çerçevesinde yürütüldüğünden Mevzuat gereği kontrol ve sertifikalandırmaya tabidir. Yetkilendirilmiş kuruluşlardan alınan hizmetin maliyeti bulunmaktadır. Sistemin kontrol ve sertifikalandırma hizmetleri üretim maliyetlerini az da olsa artırmaktadır. Ayrıca üretimde kullanılan girdilerin (gübre, ilaç vs.) maliyeti konvansiyonel üretimde kullanılan girdilere göre yüksek olabilmektedir. Fakat, organik üretim metotları doğamıza olan faydaları ve organik ürünler tüketmenin sağlığa olan katkıları da dikkate alınmalıdır. Sağlığımıza zararlı olan pek çok ultra işlenmiş gıdadan ve ihtiyacımız olmayan kıyafet alışverişlerinden tasarruf ederek, sağlığımıza daha faydalı olan organik ürünleri satın alabiliriz. Bu şekilde düşününce, aslında organik ürünlerin pahalı olmadığını gösteren, verilere dayalı pek çok bilimsel çalışma mevcuttur.

Organik ürün ile ilgili şikâyetim var ne yapacağım?

Satın almış olduğunuz organik ürün ile ilgili şikâyetlerinizi ürüne ait etiket bilgileri ve sertifika numarası ile T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki en yakın İl veya İlçe Müdürlüğüne ve Alo 174 Gıda Hattına bildiriniz.

Diğer bilgi notları:

Analizler:

Organik üretim için izin verilmeyen ürünlerin kullanımının tespiti, organik üretim kuralları ile uygun olmayan üretim tekniklerinin tespiti, organik üretim için izin verilmeyen ürünlerle muhtemel bulaşmanın tespiti için analizler yapılmış olabilir ve alışverişleriniz sırasında size sunulabilir. Veya bu analizlerin raporları satıcının web sayfasında sunuluyor olabilir.

Ürün örneklerinin TS EN ISO/IEC 17025 standardına göre akredite olan laboratuvarlarda analiz edilmiş olması, analizi yapılan madde ve ürün hakkında laboratuvarın akredite olması önemlidir. Örneğin, bal ürününü, balda analiz yapmak üzere akredite olmayan bir laboratuvarda analiz ettirildi ise, ilgili analiz raporu güvenli değildir. Laboratuvarın akreditasyon belgelerine, laboratuvarın kendi web sayfasından ya da laboratuvarı akredite eden akreditasyon kurumunun web sayfasından ulaşabilirsiniz.

Analiz raporlarında e-imza bulunuyorsa, bu imzaları okutarak size sunulan analiz raporunun gerçek olup olmadığını da tespit edebilirsiniz.