Organik Tarım Yönetmeliklerindeki zorlayıcı konulardan biri de “170 kg/ha/yıl Azot Limiti’ne Eşdeğer Hayvan Sayısı” konusudur. 170 kg/ha/yıl Azot Limiti konusu başka bir yazımızda detaylıca anlatılmıştı. 27676 Sayılı Org-TR Yönetmeliği ve (AB) 2018/848 sayılı Yönetmelik bu konu da ele alırken, ABD Ulusal Organik Programı (NOP) yönetmeliğinde bu konuda düzenleme yoktur. NOP ‘ un Hayvan Gübresi ile ilgili yaklaşımını özet olarak “Organik Tarımda Hayvan Gübresi Hesabı: 170 kg/ha N Sınırı” başlıklı yazımızda anlatmıştık.
Şimdi her iki yönetmelik için konuyu ele alalım;
1.) 27676 Sayılı Org-TR Yönetmeliği Md 16(1)(ç):
Hayvanlar, meralara veya açık hava gezinti alanlarına veya açık alanlara erişebilmelidir. Meralarda ve açık alanlarda birim alan başına düşen hayvan sayısı, üretim birimindeki bitkisel üretime yeterli hayvan gübresi sağlayabilecek şekilde sınırlı olmalıdır. Hayvan yoğunluğu yayılan azot miktarı bakımından, kullanılan tarımsal alanda 170 kg/N/ha /yıl’ı aşamayacak sayıda belirlenir. Bu miktar aşıldığında, müteşebbisin aynı bölgede başka bir alan edinmesi veya yetkilendirilmiş kuruluşun bilgisi dâhilinde komşu işletmelerden bu olanağı sağlaması gereklidir. Yetkilendirilmiş kuruluş çevre koruma maksadıyla hayvan yoğunluğunu azaltabilir.
Ayrıca aynı yönetmelik, Madde 21’ e göre
- a) Organik bitkisel üretim yapılacak alanlarda, arazi üzerine uygulanacak toplam gübre miktarı, 170 kg/N/ha/yılı geçemez. Söz konusu miktara göre bu Yönetmeliğin Ek-4’ünde yer alan tabloda maksimum hayvan sayısı belirlenmiştir. (Söz konusu Tabloyu bulabileceğiniz yönetmelik eki için buraya tıklayınız.)
- b) Organik hayvansal üretim yapan işletmeler üretim fazlası gübrelerini bu Yönetmelik hükümlerine göre üretim yapan diğer müteşebbislerle sözleşme yaparak dağıtır. Sözleşmede; kullanılan tarımsal alanda yılda hektar başına azami 170 kg saf azot miktarının bu gübrelemeden sağlanan kısmı hesaplanarak belirlenir.
- c) Hayvansal gübrelerin depolama yerleri; doğrudan akıntı ile veya sızıntı ile toprak veya suyun kirlenmesini önleyecek özellikte olmak zorundadır.
ç) Müteşebbisin, yetkilendirilmiş kuruluş ile yapacağı sözleşmede, hayvan gübresinin depolanması için yapılan tesislerin yeri ve tarifi, hayvan gübresinin yayılmasına ilişkin plan ve diğer işletmelerle yapılan yazışmalar yer alır.
Yani 27676 Sayılı Org-TR Yönetmeliği’ ne göre konuyu özetleyecek olursak; Tarımsal işletmemizde (Bitkisel üretim veya hayvansal üretim) hayvan sayımız Yönetmeliğin Ek-4’ünde yer alan tablodaki maksimum hayvan sayısından (bu tablodaki rakamları hektara düşen hayvan sayısı olarak ele almalıyız) fazla ise ya hayvanları barındıracağımız arazi büyüklüğünü arttırmamız ya da işletmemizde oluşan fazla gübreyi yine organik tarım yapan başka müteşebbislere sözleşme yaparak dağıtması gerekiyor.
Konuyu bir örnekle ele alalım:
Senaryo:
Tarımsal işletmemizin toplam arazi büyüklüğü: 20 dönüm,
Sahip olduğumuz hayvan sayımız: 8 adet süt sığırı,
Yönetmeliğin Ek-4’ünde yer alan tabloya göre 1 hektar arazide olabilecek süt sığırı sayısı: 2,
Elimizdeki gübre miktarı:70 ton
Hesaplamalar
İşletmenizde 1 hektara düşen hayvan sayısı: 8 süt sığırı / 20 dönüm(=2 ha)=4 adet süt sığırı/ha,
%0,5 N kabulüyle hektara saf azot:
Toplam N (kg) = 70.000 kg × 0,005 = 350 kg N
Hektar başına N = 350 kg ÷ 2,0 ha ≈ 175 kg N/ha
170kg/ha limitini aşmamak için uygulmanız gereken en fazla hayvan gübresi miktarı: (170 x 2)/0,005=68000 kg
Yani 2000 kg gübre fazla gübreniz var.
Bu durumda 2 tane çözümünüz var;
- 20 dönüm daha arazi temin etmek,
- 2000 kg fazla gübreyi, sözleşme ile yine organik tarım yapan bir müteşebbise vermek.
Karar sizin 😊
2.) (AB) 2018/848 sayılı Yönetmelik Ek II, Bölüm 3, kısım II:
1.6.6. Toplam hayvan yoğunluğu, yıllık ve hektar başına 170 kg organik azot sınırını aşmayacaktır.
1.6.7. 1.6.6. maddesinde belirtilen uygun hayvan yoğunluğunu belirlemek için, yetkili makam, her bir hayvan üretim türü için özel gerekliliklerde belirtilen rakamları izleyerek, 1.6.6. maddesinde belirtilen sınıra eşdeğer hayvancılık birimlerini belirleyecektir.
170 kg/ha/yıl Azot Limiti’ne Eşdeğer Hayvan Sayısı konusunu AB ve Türk Organik Tarım yönetmelikleri neredeyse aynı şekilde ele almaktadır. Tek bir farkla; (AB) 2018/848 sayılı Yönetmeliğin son güncellemesinde “hektar başına azami hayvan sayısı” tablosu artık yok. Zaten 1.6.7 de bu rakamların nasıl elde edilmesi gerektiğini anlatıyor.
27676 Sayılı Org-TR Yönetmeliği’ nin Ek-4 ünde yer alan tablo, şu anda yürürülükte olmayan (AB) No 889/2008 sayılı yönetmeliğin yine Ek-4 ünden alınmıştır.
(AB) 2018/848 sayılı Yönetmeliğe göre sertifikalanacak müteşebbislerin, gerekli olduğu durumlarda bu konu ile ilgili çalışmakta oldukları kontrol ve sertifikasyon kuruluşu ile temasa geçmeleri faydalı olacaktır.
3.) ABD Ulusal Organik Programı (NOP)
“Hayvan Gübresi Hesabı” isimli yazımızda da belirttiğimiz gibi ABD Ulusal Organik Programı (NOP) 170 kg/ha N sınırı koymaz. Dolayısıyla 170 kg/ha/yıl azot limiti’ne eşdeğer hayvan sayısı şeklinde bir düzenleme söz konusu değildir. Hayvan gübresi kullanımı ve N yönetiminin NOP’ a göre nasıl yapıldığı ile ilgili bilgiye “Hayvan Gübresi Hesabı” yazımızın “4) USDA NOP (ABD) organik kuralları hayvan gübresini nasıl ele alıyor?” maddesinden ulaşabilirsiniz.