Müteşebbisin organik ve geçiş ürünlerini teslim alma kuralları
Avrupa Birliği’nin (EU) 2018/848 sayılı organik yönetmeliği Ek III ‘Ürünlerin Hasat Edilmesi, Ambalajlanması, Nakliye ve Depolanması’ kısmında, ürün kabulünü/teslim alınmasını özel olarak ele alan bir madde mevcuttur. Buna göre, Ek III, Madde 5 ürünlerin kabulü:
Bir organik veya geçiş ürün teslim alındığında, müteşebbis gerekli olduğunda ambalajın, konteynerin veya aracın kapatıldığını ve ürünlerin paketlenmesi ve diğer müteşebbislere veya birimlere taşınması sırasında gerekli göstergelerin olup olmadığını kontrol etmelidir. Müteşebbis, etiket üzerindeki bilgileri beraberindeki belgelerdeki bilgilerle çapraz kontrol edecektir. Bu doğrulamaların sonucu, müteşebbisin kayıtlarında açıkça belirtilecektir.
Organik veya geçiş sürecindeki ürünlerin bütünlüğünün korunması, karışma ve bulaşmanın önlenmesi için; burada belirtilen kurallara uyulması, müteşebbis tarafından gerekli tüm önlemlerin alınması, alınan önlemlerin izlenmesi ve gerekli ise önlemlerin arttırılması gereklidir.
27676 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Türk Yönetmeliği’, Madde 31-Organik ürünlerin taşınması (1)(ç); ‘Ürünlerin diğer işletmeler ya da birimlerden kabulü sırasında ürünü kabul eden kişi gerek gördüğü durumlarda paketin kapanışı ya da ambalajının, ayrıca etiketin uygunluğunu inceler. Etiket bilgileri ile ürünün beraberinde gelen diğer belgelerin birbirine uyumunu kontrol ettikten sonra karşılaştırmanın sonucunu kayıtlarına ekler’ açıklamasını yapmaktadır.
Organik veya geçiş sürecindeki ürünlerin teslim alımına dair çok önem taşıyan, ‘Uygunsuzluk şüphesi durumunda yükümlülükler ve faaliyetler’, (EU)2018/848 Madde 27’de açıklanmıştır.
Müteşebbis; teslim aldığı bir ürünün bu Yönetmeliğe uygun olmadığından şüphelenirse;
İlgili ürünü tanımlar ve ayırır;
Şüphenin doğrulanıp doğrulanmayacağını kontrol eder;
Şüphe ortadan kaldırılamadığı sürece, ilgili ürünü organik veya geçiş ürün olarak piyasaya sürmez ve organik üretimde kullanmaz,
Şüphe kanıtlandığında veya ortadan kaldırılamadığı durumlarda, ilgili yetkili makamı veya uygun olduğu hallerde kontrol ve sertifikasyon kuruluşunu derhal bilgilendirir ve uygun olduğunda, mevcut bilgileri sağlar;
Şüphelenilen uygunsuzluğun nedenlerini doğrular ve belirlemek için ilgili yetkili makamla veya uygun olduğunda ilgili kontrol ve sertifikasyon kuruluşu ile iş birliği yapar.
(EU) 2018/848 sayılı Yönetmeliğin, (EU)2021/1698 sayılı tamamlayıcı Yönetmeliği, Madde 11 kontrol ve sertifikasyon kuruluşunun kontrol tekniklerini açıklamaktadır. (5) nolu alt maddede tanımlanan ‘Kütle denkliği kontrolü’ndeki en baş unsur; birimlere teslim edilen ürünlerin niteliği ve miktarları ve ilgili olduğunda ürünlerin bileşimidir.
Teslim alınan organik veya geçiş ürünlerin niteliği, miktarları, eşlik eden belgelerindeki bilgiler kütle denkliği hesaplamasında kullanılacağı gibi, ürünlerin organik bütünlüğünün sağlandığı, organik ürünlerle karışma ve bulaşma olmadığını garanti altına almak için de önemlidir.
ABD Tarım Bakanlığı-USDA Ulusal Organik Programı NOP (=National Organic Program)
§ 205.201 Organik Sistem Plan (a) Müteşebbisin bir organik sistem planı hazırlaması gerektiğini, organik sistem planının, organik üretim veya işleme gerekliliklerini karşılaması gerektiğini belirtmektedir. (a)’nın 3 nolu alt maddesine göre, planın etkili bir şekilde uygulandığını doğrulamak için gerçekleştirilecek ve sürdürülecek izleme (monitoring) uygulamaları ve prosedürlerinin, gerçekleştirilme sıklığı da dahil olmak üzere açıklaması gereklidir. Bu açıklama, sertifikalı müteşebbisin faaliyetlerine, kapsamına ve karmaşıklığına uygun olarak, tedarik zincirindeki tedarikçilerin ve teslim alınan/kabul edilen tarımsal ürünlerin organik bütünlüğünün doğrulanması ve organik sahteciliğin önlenmesi için izleme uygulamaları ve prosedürlerinin açıklamasını içermelidir.
Bu maddeye uygun olarak kontrol ve sertifikasyon kuruluşu, organik sistem planında açıklanan teslim alınan/kabul edilen tarımsal ürünlerin organik bütünlüğünün doğrulanması ve organik sahteciliğin önlenmesi için izleme uygulamaları ve prosedürlerini kontrol sırasında denetleyecektir.