KONTROLÖR VE SERTİFİKER OLMAK İSTEYENLERE BİLGİLER
Kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarında çalışmaya başlayan kontrolör ve sertifikerler için yetki alma işlemlerine ilişkin bilgilere; T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın https://www.tarimorman.gov.tr/
Konular/Bitkisel-Uretim/Organik-Tarim bağlantısından ulaşabilirsiniz. Buna göre; Kontrolörlük ve Sertifikerlik başvurularında aranılacak şartlar ve istenen belgeler:
Yetki için dilekçe
Mesleği: Ziraat, veteriner, su ürünleri ve gıda mühendisliği fakültelerinin birinden veya deniz bilimleri fakültesi balıkçılık teknolojisi mühendisliği bölümünden mezun olmak, (Diplomanın fotokopisi aslı gibidir onaylı)
Deneyim için aşağıdaki şartlardan en az biri sağlanmalıdır:
Yetkilendirilmiş kuruluş bünyesinde sigortalı olarak (SGK dökümü) veya Bakanlıkta/il müdürlüğünde organik tarım konusunda en az bir yıllık bilgi ve deneyim sahibi olduğunu gösterir belge.
Bakanlıkça açılacak veya açtırılacak kurslardan kontrolörlük eğitimi aldığına, yetkilendirilmiş kuruluş bünyesinde sigortalı olarak çalıştığı en az üç ay süresince kontrolörle arazide en az on iş günü ve yirmi müteşebbis kontrolüne katıldığına ve ilgili il müdürlüğü personelinin bu kontrollerin en az beşine eşlik ettiğine ilişkin belge.
Bakanlık tarafından daha önce kontrolör veya sertifiker olarak yetkilendirilmiş olduğuna dair belge (Bakanlıkça gönderilen yetkilendirme yazısı)
Önemli: Sertifikerlerin 1 yıllık kontrolörlük yaptığına dair belge (Bakanlık tarafından verilen yetki yazısı ek tutularak kontrolörlük yaptığına dair yazı)
T.C. kimlik numarası beyanı (Nüfus cüzdanı, ehliyet vs fotokopisi),
Noter onaylı imza beyannamesi,
Yetkilendirilmiş kuruluş ile yapılan noter onaylı sözleşme,
Lisansına uygun meslek odası üyelik kaydı aslı (son 6 ay),
Kuruluş adına kayıtlı sosyal güvenlik kurumu kaydı belgesi,
Son bir yıl içinde çekilmiş 1 adet vesikalık fotoğraf,
Çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarını gösterir resmî belgeler,
Döner Sermaye işletmesinin kontrolör yetkilendirilmesi istemi için intikal ettirilmesi gereken hizmet bedeli makbuzu (Bakanlıktan onaylı).
Bakanlık gerek gördüğü durumlarda ek bilgi ve belge isteyebilir.
Bilgi notları
Yukarıda belirtilen bilgilere ek olarak, faydalı olacağını düşündüğümüz bilgilendirmeler, 27676 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’e uygun olarak;
Kontrolör tanımı:
Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu adına veya kontrol kuruluşu adına, organik tarım faaliyetlerinin her aşamasının ilgili mevzuata göre uygulanmasını kontrol etmek üzere, Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek kişidir
Sertifiker tanımı:
Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya sertifikasyon kuruluşu adına, kontrolü tamamlanmış ürünün organik olduğunu onaylamak üzere, Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek kişidir
Madde 34 Kontrol yetkisi-1’e göre;
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kontrol yetkisi verilen kuruluşlar ve kontrolörler yetkilerini başka bir kurum ve/veya kuruluşa veya kişiye devredemez.
Madde 39 Yetkilendirilmiş kuruluşlarda aranan şartlar-1/a’ya göre;
Yetkilendirilmiş kuruluşun yetki kapsamı sertifikasyon ise en az bir sertifiker, kontrol ise en az bir kontrolör, kontrol ve sertifikasyon ise en az bir kontrolör ve bir sertifiker istihdam eder.
Madde 39 Yetkilendirilmiş kuruluşlarda aranan şartlar-1/d ve e’ye göre;
Yetkilendirilmiş kuruluş yöneticilerinin, ortaklarının, kontrolörlerinin ve çalışanları ile bunların birinci derece yakınlarının organik tarım faaliyetlerini kontrol edemez ve sertifikalandıramaz. Yetkilendirilmiş kuruluşun yöneticileri, ortakları, kontrolörleri ve çalışanları, aynı anda başka bir yetkilendirilmiş kuruluşta görev alamazlar. Kontrol biriminde görev yapanlar sertifikasyon biriminde, sertifikasyon biriminde görev yapanlar kontrol biriminde görev yapamazlar.
Madde 39 Yetkilendirilmiş kuruluşlarda aranan şartlar-1/b’ye göre;
Kontrol kuruluşu, TS EN ISO/IEC 17020:2012 standardına göre; sertifikasyon kuruluşu ile kontrol ve sertifikasyon kuruluşu TS EN ISO/IEC 17065 standartlarına göre, Türk Akreditasyon Kurumu veya Avrupa Akreditasyon Birliği karşılıklı tanıma anlaşmasına göre geçerliliği mevcut uluslararası akreditasyon kurumlarından akredite edilir.
Madde 38 Sertifikasyon esaslarına göre;
Sertifikasyon kuruluşu veya kontrol ve sertifikasyon kuruluşu, Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ile belirlenen kriterleri ve sertifikasyon esaslarının uygunluğunu TS EN ISO/IEC 17065’e göre sağlamak zorundadır. Buradan hareketle; Personel, gereken teknik muhakemelerin yapılması, politikaların tanımlanması ve bunların uygulanması dahil, yürüttükleri fonksiyonlar için yeterli olmalıdır. Personelin yeterliliklerinin yönetimi için kuruluş bir prosedür oluşturur, uygular ve sürdürür.
Madde 45 Kontrolörlük kursu, kontrolörlük ve sertifikerlik başvurularında aranılacak şartlar ile yetki, çalışma usul ve esaslarına göre;
İlk kez sertifiker yetkisi verilecek olanlar için en az bir yıl kontrolörlük yaptığı kuruluşun adı ve yetkili olduğu tarih aralıkları yetki başvurusunda belirtilir.
Kontrolör ve sertifiker yalnız bir yetkilendirilmiş kuruluş adına çalışır, Bakanlık tarafından kimlik verilerek kayıt altına alınırlar ve tam zamanlı olarak çalışırlar. Kontrolör ve sertifikerin ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’ hükümlerine aykırı davrandığının tespiti halinde Bakanlık tarafından verilen yetki komite kararı ile iptal edilir. İptal tarihi itibarıyla 1 yıl süre geçmeden yeniden yetki verilmez. Yetki iptali uygulanacak kontrolör ve/veya sertifikerin kuruluştan ayrılmış olmaları halinde de komite kararını takiben 1 yıl süre geçmeden yeniden yetkilendirilme yapılmaz.
Geçici Madde 2 Kontrol ve sertifikasyon kuruluşları ile sertifikerlerin durumu-2’ye göre;
bir kuruluş adına yetkilendirilen sertifikerlerin yetkileri, aynı kuruluş adına sertifiker olarak görev yaptığı sürece devam eder.
Diğer bazı Yönetmeliklerde kontrol ve sertifikasyon kuruluşu personelinin yetkinliğinin ele alınışı
(EC) 834/2007 sayılı Konsey Yönetmeliği’ni yürürlükten kaldıran, Organik üretim ve organik ürünlerin etiketlenmesi ile ilgili, 30 Mayıs 2018 tarihli, (EU) 2018/848 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönetmeliği, Madde 46 Kontrol otoritelerinin ve kontrol organlarının tanınması-2/a’ya göre;
Kontrol organı kontrol yetkisini devredemez ve Avrupa Birliğine ihraç edilmesi amaçlanan organik ürünlerin kontrollerini bizzat yürütme kapasitesine sahip olması gereklidir.
(not: Türkiye’de yaygın olarak kullanılan ‘Kontrol ve Sertifikasyon Kuruluşu=KSK, Avrupa Birliği’nde ‘Kontrol organı=Control Body (CB) olarak anılmaktadır)
Üçüncü ülkelerde organik sertifikalı müteşebbisler ve müteşebbis grupları ile organik ürünlerin kontrollerini yapmaya yetkili kontrol makamlarının ve kontrol organlarının tanınmasına ilişkin prosedürleri, denetimlerine ilişkin kuralları ve bu kontrol makamları ve kontrol organları tarafından gerçekleştirilecek kontroller ve diğer faaliyetlerin kurallarını belirleyen, (EU) 2018/848 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönetmeliği’ni tamamlayıcı, (EU) 2021/1698 sayılı Komisyon Yönetmeliği (1)’in gerekliliklerine uygun olarak; -kontrol organlarının, kontrol ve sertifikasyon faaliyetlerini yürütme kapasitesine ve yeterliliğinde olması, -kontrollerin ve diğer eylemlerin tarafsızlığını, kalitesini, tutarlılığını, etkinliğini ve uygunluğunu sağlamak üzere prosedür ve düzenlemelere sahip olması, – kontrollerin ve diğer eylemlerin etkili bir şekilde ve zamanında gerçekleştirilebilmesi için yeterli nitelikli ve deneyimli personele sahip olması gereklidir. Bu amaçla kontrol organları uygun sürekli eğitim programları mevcuttur.
ABD Tarım Bakanlığı-USDA Ulusal Organik Programı (NOP=National Organic Program) kapsamında kontrol organı çalışanları için belirlenen hususlar
Kontrol organı çalışanları, müteşebbisler ve çalışanları, ya da NOP hakkında bilgilenmek isteyen herkes USDA Organik Bütünlük Öğrenme Sistemi Eğitim Portalından (OILC) eğitimler alabilirler, tamamı ile ücretsizdir ve yeterli eğitim sunmaktadır. https://www.ams.usda.gov/
services/organic-certification/training bağlantısından, kayıt yaptırarak eğitimlere erişebilirsiniz.
§ 205.501 (a) (4) uyarınca,
İlk kontrol sorumlulukları atanmadan önce, kontrolörlerin kontrol edecekleri müteşebbislerin kapsamı ve karmaşıklığı ile ilgili en az 2.000 saatlik deneyime sahip oldukları kanıtlanmalıdır.
Bu deneyim farklı bir kontrol organında çalışarak veya tarımsal üretim faaliyetinde çalışarak kazanılmış olabilir.
USDA NOP programına göre kontrolör kalifikasyonu için ilave eğitim ve deneyim gereklilikleri;
Bir yıldan az kontrol deneyimine sahip kontrolörler, ilk yıllarında ve tek başlarına kontrol yapmadan önce en az 50 saatlik eğitimi tamamlamalıdır.
Bir veya daha fazla yıllık kontrol tecrübesine sahip kontrolörler, tek bir faaliyet alanını (Bitkisel üretim, hayvancılık, işleme veya doğadan toplama faaliyet alanlarından biri) kontrol ediyorlarsa yılda en az 10 saatlik eğitimi ve kontrol edilen her ek faaliyet alanı için ek 5 saatlik eğitimi tamamlamalıdır.
USDA NOP programına göre sertifiker ve sertifikasyon gözden geçirme personeli kalifikasyonu için ilave eğitim ve deneyim gereklilikleri;
Bir yıldan az sertifikasyon gözden geçirme deneyimine sahip sertifiker ve sertifikasyon gözden geçirme personeli, sertifikasyon incelemesini gerçekleştirdikleri ilk yıl içinde en az 50 saatlik eğitimi tamamlamalıdır.
Bir veya daha fazla yıllık sertifikasyon gözden geçirme deneyimine sahip sertifiker veya sertifikasyon gözden geçirme personeli, bir faaliyet alanıyla ilgili sertifikasyon gözden geçirme yürütüyorsa yılda en az 10 saatlik eğitimi ve her ek faaliyet alanı için ek 5 saatlik eğitimi tamamlamalıdır.