Organik Tarımda Bakır Kullanımı ve Hektara Saf Bakır Miktarının Hesaplanması

1. Giriş

Organik tarımda hastalık ve zararlılarla mücadelede kullanılabilecek girdiler oldukça sınırlıdır. Bu nedenle bakır türevleri, özellikle bağcılık, meyvecilik ve sebzecilikte mantari hastalıklara karşı en önemli koruyucu ajanlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Ancak bakır, toprakta birikim potansiyeli yüksek bir element olduğu için çevresel riskler barındırır. Bu nedenle gerek Avrupa Birliği (AB), gerek Türkiye, gerekse ABD mevzuatları bakır kullanımını sıkı kurallara bağlamıştır.

2. Hangi Bakır Türevlerine İzin Veriliyor?

• (EU) 2018/848 Sayılı AB Organik Tarım Yönetmeliği Annex I.4. (10E): Bakır hidroksit, Bakır oksiklorür, Bakır oksit, Bordo bulamacı, Tribazik bakır sülfat.
• 27676 Sayılı Organik Tarım’ın Esasları ve Uygulamasına İlişkin Yönetmelik (Türkiye) Ek II.3: Bakır hidroksit, bakır oksiklorür,  tribazik bakır sülfat,  bakır oksit, bordo bulamacı formlarındaki bakır bileşikleri
• ABD Ulusal Organik Programı (NOP) § 205.601: Bakır sülfat, bakır oksiklorür, nakır oksit ve bakır hidroksit gibi türevler sınırlı şekilde izinlidir. Ancak uygulamalarda “çevresel birikimi önleyecek şekilde” kullanılması şart koşulur.

3. Hektara İzin Verilen Maksimum Bakır Miktarları

• AB (2018/848) Annex I.4. (10E):: AB (2018/848): Uygulama Yönetmeliği (AB) No 540/2011 uyarınca, yalnızca 7 yıllık bir dönem boyunca hektar başına en fazla 28 kg bakır kullanımına yol açan uygulamalara izin verilebilir.
• Türkiye (27676 sayılı yönetmelik) Ek II.3: En çok 6 kg/ha/yıl bakır. 5 yıllık bir dönemde ortalama kullanım miktarı 6 kg’ı aşmamak koşuluyla, çok yıllık bitkiler için 6 kg/ha/yıl bakır miktarı üzerine çıkılabilir. 5 yıllık ortalama için hesaplama 6 kg’ın aşıldığı yıldan itibaren yapılır.
• ABD (NOP): Spesifik yıllık kg sınırı belirtilmez; ancak bakırın minimum düzeyde ve toprakta birikimi önleyecek şekilde kullanılmasını şart koşar.

 Bakır Kullanımında dikkate etmeniz gereken Hususlar

4. Kültürel önlemleri denedikten sonra halen bir fungusit kullanımı gerekiyor ise, bakır kullanıma karar verdiğinizde Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı (BKÜ), nı kullanarak bakırlı preparat seçiminiz yapabilirsiniz. Ayrıca Bitki Koruma Kuralları isimli yazımızı da incelemeniz faydalı olacaktır.
   En önemli dikkate etmeniz gereken hususa gelince; Seçtiğiniz bakırlı preparatı kullanmadan önce mutlaka çalıştığınız kontrol ve sertifikasyon kuruluşundan onay alınız.

5. Örnek Hesaplama Senaryosu

Elimizde %20 metalik bakıra eşdeğer bakır içeren bir Bakır Sülfat preparatı (XXXX marka) olduğunu varsayalım.

• Kullandığımız miktar: 5 kg’lık 3 paket = 15 kg preparat
• Toplam alan: 25 dönüm bağ (2,5 hektar)

Hesaplama:

1. 15 kg preparat × %20 = 3 kg saf bakır
2. Toplam alan 2,5 ha olduğundan:
   3 kg / 2,5 ha = 1,2 kg/ha saf bakır

Sonuç: Bu uygulama ile hektar başına düşen saf bakır miktarı 1,2 kg/ha olur. Bu miktar, AB ve Türk Yönetmeliklerine uygundur.

6. Diğer Standartlarda Durum

KRAV (İsveç): Krav standardı bitki koruma ürünü olarak bakır kullanımını çok net bir şekilde yasaklamaktadır.

Bio Suisse (İsviçre): Bakırın kullanımı, patates dışında tarla bitkilerinde yasaktır.
Bakır preparatlarıyla ilgili olarak, işlem gören hektar başına ve yıl bazında izin verilen saf bakırın maksimum uygulama miktarları aşağıdaki gibidir:
Yumuşak çekirdekli meyveler (elma, armut vb.): 1,5 kg
(Ateş yanıklığına karşı mücadele stratejileriyle birlikte uygulanıyorsa 4 kg’a kadar çıkabilir)
Yumuşak meyveler (çilek, böğürtlen vb.): 2 kg
Sert çekirdekli meyveler (şeftali, kayısı vb.): 3 kg
Bağcılık: Toplam bağ alanı üzerinden ortalama 3 kg.
Bireysel parseller için en fazla 4 kg.
Bu miktarlar beş yıllık dönem içinde dengelenebilir.
Hektar ve yıl başına 4 kg’ı aşan miktarlar sertifikasyon kuruluşuna bildirilmelidir.
Diğer tüm özel ürünler ve patates için: İsviçre OFO’ya göre izin verilen maksimum miktar (4 kg) geçerlidir.

Demeter (Biyodinamik Tarım): Gerektiğinde bakır kullanılabilir; ancak yedi yıllık süre boyunca kullanılan ortalama miktar hektar başına yılda 3 kg’ı aşmamalıdır. Tercihen tek bir uygulamada hektar başına en fazla 500 g olmalıdır. Mantar hastalığı baskısının yüksek olduğu bağcılık ve şerbetçiotu üretim bölgelerinde, ilgili sertifikasyon kuruluşu, yedi yıllık süre boyunca hektar başına yılda ortalama 4 kg’a kadar bakır kullanımına muafiyet tanıyabilir. Bu istisna yalnızca üzüm ve şerbetçiotu için geçerlidir

Naturland (Almanya): Ek 2.4’ e göre; Bakır bileşikleri (en fazla 3 kg Cu/ha/yıl, patates için de; şerbetçiotu için en fazla 4 kg Cu/ha/yıl)*
* (AB) 2018/848 sayılı Tüzüğün ve değişiklik yapılan müteakip mevzuatın ayrıntılı hükümlerine uyulacaktır.