27676 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Türk Yönetmeliği’ Madde 2 – (1) Kapsam’da;
Bu Yönetmelik; her türlü bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretimi ile kullanılacak girdilerin organik tarım metoduna uygun olarak üretilmesi veya temini, gıda veya yem olarak kullanılan mayalar, orman ve doğal alanlardan organik tarım ilkelerine uygun olarak ürün toplanması, bu ürünlerin işlenmesi, ambalajlanması, etiketlenmesi, depolanması, taşınması, pazarlanması, kontrolü, sertifikalandırılması, denetimi ile cezai hükümlere ilişkin teknik ve idari hususları kapsar’ denmektedir.
Yani, organik üretim metoduna uygun olarak üretilen ürünler ile orman ve doğal alanlardan organik tarım ilkelerine uygun olarak toplanan ürünlerin depolanması bir organik tarım faaliyetidir.
Yine aynı Yönetmelik Madde 4 Tanımlar kısmında yer alan ‘İşletme: Yetkilendirilmiş kuruluşun kontrolü altında, söz konusu kuruluşlarla sözleşme yapılması suretiyle organik ürün üretilen, işlenen, depolanan ve pazarlanan yer’ olarak tanımlanmaktadır. Buna göre de ürünlerin sadece üretim, işleme ve satış aşamasında değil, üretim zincirinin önemli bir basamağı olan ‘depolama’ aşamasında da organik tarım ilke ve esaslarına göre depolanması ve yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşu tarafından, izlenebilirliğin bir parçası olarak kontrol edilerek sertifikasyon sürecine dahil edilmelidir.
Benzer olarak, Madde 4 Tanımlar kısmında ‘Organik tarım faaliyetleri: Toprak, su, bitki, hayvan ve doğal kaynaklar kullanılarak organik ürün veya girdi üretilmesi ya da yetiştirilmesi, doğal alan ve kaynaklardan ürün toplanması, hasat, kesim, işleme, tasnif, ambalajlama, etiketleme, muhafaza, depolama, taşıma, pazarlama, ithalat, ihracat ile ürün veya girdinin tüketiciye ulaşıncaya kadar olan diğer işlemleri’ olarak tanımlıdır.
Depolamanın gerçekleştiği alan organik tarım faaliyeti içinde, yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşu tarafından kontrol edilmesi gerekli bir üretim birimidir.
Üretim birimi de Türk Yönetmeliğinde ‘Üretimde kullanılan, arazi parselleri, otlaklar, gezinti alanları, hayvan barınakları, su ürünleri üretim yerleri ve sistemleri, tarımsal ürünler ile hammaddeler ve girdilerin depolanması için kullanılacak tesisleri’ olarak tanımlıdır.
Müteşebbisin kendine ait bir deposu yok ise ve bir depo sahibi ile anlaşma yapıyorsa; depolama ve benzeri fason hizmetleri yaptırdığı gerçek veya tüzel kişiler ile sözleşme yapar. Fason olarak yaptırılan depolama faaliyeti de kesinlikle organik tarım kontrol sistemine dâhildir.
Türk Yönetmeliği Madde 36 – (1) ‘Kontrol işlemi; yazılı belgeleri, planları, defterleri, raporları, kayıtları, arazi, işletme ve depo gibi kritik kontrol noktaları ve gözlemleri içerir’ demektedir. Müteşebbis tarafından aynı alanda birkaç ünitenin işletilmesi halinde, organik olmayan ürünlerin üretildiği üniteler ve depoları da kontrol işlemine tabidir.
Türk Yönetmeliği Madde 42 Müteşebbisin sorumluluklarını tanımlar. Buna göre müteşebbis, sözleşme yaptığı yetkilendirilmiş kuruluşa organik tarımsal faaliyeti ile ilgili tüm bilgi ve belgeleri vermek, her türlü değişikliği bildirmek, üretimin her aşamasında gerekli kontrolün yapılabilmesi için işletmenin organik üretimle ilgili her birimini yetkilendirilmiş kuruluşa açmak zorundadır. Müteşebbis ve/veya aracı, tüccar, depolama, işleme ve benzeri fason hizmetleri yaptırdığı gerçek veya tüzel kişiler, farklı yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından kontrol edilmeleri durumunda, bu yetkilendirilmiş kuruluşlar arasında bilgi alışverişi olmasını kabul eder.
27676 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Türk Yönetmeliği’ Organik Ürünlerin İşlenmesi, Ambalajlanması, Etiketlenmesi, Depolanması, Taşınması ve Pazarlanması-Beşinci Bölüm bize organik ürünlerin depolama kuralları hakkında çok güzel bilgiler sunmaktadır:
Madde 28 (c) Müteşebbis, organik olmayan ürünleri işlemesi veya depolaması halinde, tüm işlem tamamlanıncaya kadar faaliyetlerini ayrı yerde veya ayrı zamanda gerçekleştirir. İzin verilmeyen maddeler veya ürünlerle bulaşma riskinden kaçınmak için koruyucu önlemler alır. Uygun hijyen tedbirleri uygulayarak, bunların etkinliğini izler ve kayıt altına alır.
Madde 28 (ç) Müteşebbis organik olmayan ürünlerle olası karışma ve değişmelere karşı gerekli önlemleri alması ve organik ürünlerin tanımlanmasını sağlaması halinde, organik ve organik olmayan ürünleri aynı zamanda depolayabilir. Müteşebbis ürünlerin hasat günleri, saatleri, devreleri ve kabul tarih ve zaman bilgilerine ait kayıtları tutar ve yetkilendirilmiş kuruluşa verir.
Madde 42 (4)’te müteşebbisin sorumluluğu olarak tanımlandığı hali ile, depolarda izin verilmeyen maddeler veya ürünlerle bulaşma riskinden kaçınmak için koruyucu önlemler almak, uygun hijyen tedbirleri almak, organik olmayan ürünlerle olası karışma ve değişmelere karşı gerekli önlemler almak, kadar bu önlemlerin etkinliğinin izlenmesi, kayıt altına alınması ve yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşuna kayıtların sunulması çok önemlidir.
Türk Yönetmeliği Madde 30-Organik ürünlerin depolanması:
(1) Organik ürünlerin depolanması ile ilgili kurallar aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik ürünlerin, depolama alanları, ürünlerin tanınmasına imkân verecek ve bu Yönetmelikçe uygun bulunmayan başka ürünlerle, maddelerle karışmaya ya da bulaşmaya meydan vermeyecek ve parti numaralarının tanımlanmasını sağlayacak şekilde düzenlenir. Organik ürünlerin depolandığı alanlarda kullanılan yalıtım malzemeleri ve soğutma ile ilgili ekipmanlar bu amaç gözetilerek seçilir. İşleme öncesi ve sonrası organik ürünler organik olmayan ürünlerden ayrı bir yerde veya zamanda depolanır.
b) Ayrı olarak depolamanın mümkün olmadığı durumlarda müteşebbis organik ürünlerle konvansiyonel ürünlerin karışmasını engelleyecek tedbirler alır. Müteşebbislerin organik olmayan ve organik ürünlerle çalışması durumunda ve depolama tesislerinde diğer tarımsal ürünler ve gıda maddelerini depolamaları durumunda:
Organik tarımsal ürünler, organik olmayan diğer tarımsal ürünler ve/veya gıda maddelerinden ayrı olarak muhafaza edilir.
Organik olmayan ürünlerle karışma veya değişmeyi önleyecek ve tanımlamayı sağlayacak her türlü önlem alınır.
Organik ürün depolaması öncesinde uygun temizlik önlemleri alınır, bunların etkinliği kontrol edilerek, kayıtları müteşebbis tarafından tutulur.
c) Organik ürünlerin depolanması sırasında ürünün organik özelliğini kaybettirecek ilaç ve ilaçlama yöntemi kullanılmaz.
ç) Organik ürünlerin depolanmasında ürünün organik özelliğini kaybettirecek malzeme ve maddeler kullanılmaz ve doğal olmayan uygulamalar yapılmaz.
d) Müteşebbis tarafından depolama koşulları ile depolanan organik ürünün giriş ve çıkış miktarları ve tarihine ilişkin kayıtlar düzenli olarak tutulur. Müteşebbis tarafından imzalanan bu kayıtlar yetkilendirilmiş kuruluşa onaylatılır ve çizelgenin bir nüshası müteşebbis tarafından, diğer nüshası yetkilendirilmiş kuruluş tarafından saklanır.
e) Organik bitkisel ve hayvansal üretim birimlerinde bu Yönetmelikte izin verilmeyen girdilerin depolanması yasaktır.
Yukarıda belirtilen konulara ek olarak, Organik ürünlerin pazarlanması Madde 32 (ğ)’ye göre; İthalatçı ithalat halinde, yetkilendirilmiş kuruluş tarafından istenilen belgeleri eksiksiz olarak bu kuruluşa verir. Yetkilendirilmiş kuruluş tarafından yeniden sertifikalandırma yapmak amacıyla bilgi ve belgeler istenir. Bunlardan en önemlilerinden biri de ithal edilen ürünlerin depolanmasında kullanılacak binaların uygunluğuyla ilgili detaylı açıklama belgeleridir.
Organik üretim ve organik ürünlerin etiketlenmesi ile ilgili, 30 Mayıs 2018 tarihli (EU) 2018/848 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönetmeliği; 3 nolu tanımlar maddesinde
Üretim, hazırlık ve dağıtım aşamasını tanımlamış ve ‘bir organik ürünün ilk üretiminden, depolanması, işlenmesi, nakliyesi ve satışı veya nihai tüketiciye ulaşasıya kadar olan, ilgili olduğunda, etiketleme, reklam, ithalat, ihracat ve taşeronluk faaliyetleri dâhil, herhangi bir aşamasıdır’ olarak belirtmiştir.
Avrupa Birliği’nin (EU) 2018/848 sayılı organik yönetmeliğe göre temel organik üretim aşamaları; -Üretim, -Hazırlama, -Dağıtım, -Depolama, -İthalat ve -İhracattır.
Avrupa Birliği’nin (EU) 2018/848 sayılı organik yönetmeliği Ek III’te ‘Ürünlerin Hasat Edilmesi, Ambalajlanması, Nakliye ve Depolanması’ konuları özel olarak ele alınmaktadır. Buna göre, Ek III, Madde 7 Ürünlerin Depolanması
7.1. Ürünlerin depolanacağı alanlar, partilerin belirlenmesini sağlayacak ve organik üretim kurallarına uygun olmayan ürün veya etken maddelerle herhangi bir karışma veya bulaşmalardan kaçınacak şekilde yönetilecektir. Organik ve geçiş ürünler her zaman açıkça tanımlanabilir olmalıdır.
7.2. Organik üretimde kullanılmak üzere (EU) 2018/848 sayılı Yönetmeliğe göre izin verilenler dışında hiçbir girdi ürünü veya maddesi, organik veya geçiş tesis ve hayvancılık üretim birimlerinde depolanamaz.
7.3. Antibiyotikler de dâhil olmak üzere allopatik veteriner tıbbi ürünler, Ek II Kısım III’ün 1.5.2.2 ve 3.1.4.2(a) bentlerinde atıfta bulunulan tedavi ile bağlantılı olarak bir veteriner hekim tarafından reçete edilmiş olmaları ve gözetim altında olan bir yerde saklandıkları, (EU) 2018/848 sayılı Yönetmelik Madde 34(5)‘te atıfta bulunulan kayıtlara girilmesi kaydı ile, tarım ve su ürünleri işletmelerinde saklanabilir.
7.4. Müteşebbislerin organik veya geçiş veya organik olmayan ürünleri herhangi bir kombinasyonda yönettiği ve organik veya geçiş ürünlerin diğer tarımsal ürünlerin veya gıda maddelerinin de depolandığı depolama tesislerinde depolandığı durumlarda:
Organik veya geçiş ürünler, diğer tarım ürünleri veya gıda maddelerinden ayrı tutulacaktır.
Sevkiyatların tanımlanmasını sağlamak ve organik, geçiş ve organik olmayan ürünler arasındaki karışımları veya değişimleri önlemek için her türlü önlem alınacaktır.
Etkinliği kontrol edilmiş uygun temizlik önlemleri, organik veya geçiş ürünlerin depolanmasından önce uygulanmış olmalı ve müteşebbisler bu işlemlerin kayıtlarını tutmalıdır.
7.5. Bu amaçla depolama tesislerinde sadece (EU) 2018/848 sayılı Yönetmeliğe göre organik üretimde kullanılmasına izin verilen temizlik ve dezenfeksiyon ürünleri kullanılacaktır.
Türk Organik Tarım Yönetmeliğinden farklı olarak, (EU) 2018/848 sayılı Yönetmeliğin (EU)2021/1165 sayılı uygulama yönetmeliği Ek IV Kısım B’de; Bir tarımsal işletmede depolama da dahil olmak üzere bitkisel üretim için kullanılan bina ve tesislerin temizlik ve dezenfeksiyonu için ürünler, Ek IV Kısım C’de; İşleme ve depolama tesislerinde temizlik ve dezenfeksiyon ürünleri listelenecektir, ancak henüz listeli bir ürün bulunamamaktadır.
Türk Organik Tarım Yönetmeliğinde mevcut durumda, EK 7’de Hayvan ve Hayvancılık İşletmelerinde Kullanılan Alet ve Ekipmanların Temizlenmesi ve Dezenfekte Edilmesi Amacıyla Kullanımına İzin Verilen Ürünler listelidir. (EC) 889/2008 Sayılı Eski Avrupa Birliği Yönetmeliğinin Ek VII’sinde listelenen ve hayvan barınaklarının temizlik ve dezenfeksiyonunda kullanılan ürünler 31 Aralık 2025‘e kadar kullanılmaya devam edilebilir.
(EU) 2018/848 sayılı Yönetmeliğin (EU)2021/1165 sayılı uygulama yönetmeliği Ek IV Kısım D uyarınca; (EC) No 889/2008 sayılı eski Avrupa Birliği Yönetmeliğinin Ek VII’sinde listelenen aşağıdaki ürünler veya aşağıdaki aktif maddeleri içeren ürünler biyosidal ürün olarak kullanılamaz: kostik soda; kostik potasyum; oksalik asit; keten tohumu yağı, lavanta yağı ve nane yağı hariç bitkilerin doğal özleri; Nitrik asit; fosforik asit; sodyum karbonat; bakır sülfat; potasyum permanganat; doğal kamelya tohumundan yapılmış çay tohumu keki; hümik asit; perasetik asit hariç peroksi asetik asitler.
Lütfen, depolarınızda temizlik ve dezenfeksiyon yapmayı planladığınızda, hangi Yönetmelik kapsamında organik ürün ürettiğiniz fark etmeksizin, temizlik ve dezenfeksiyon ürününü uygunluğu için, kullanımlarından önce yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşunuz ile iletişime geçerek onay talep ediniz.
(EU) 2018/848 sayılı Yönetmeliğin, (EU)2021/1698 sayılı tamamlayıcı Yönetmeliği, Madde 9(1)’e göre; yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşunun kontrolü temel olarak; Organik, geçiş süreci ve organik olmayan ürünlerin müteşebbisler tarafından aynı anda toplandığı, aynı hazırlama ünitesi, alan veya tesislerde hazırlandığı veya depolandığı veya diğer müteşebbislere veya birimlere nakledildiği durumlarda, işlemlerin yer veya zaman olarak ayrı gerçekleştirildiğini, uygun temizlik önlemlerinin ve ürünlerin değiştirilmesini önleyici tedbirlerin uygulandığını, organik ve geçiş sürecindeki ürünlerin her zaman tanımlandığını, organik, geçiş sürecindeki ve organik olmayan ürünlerin, hazırlama işlemleri öncesi ve sonrasında, yer veya zaman olarak birbirinden ayrılarak depolandığını, arazilerden toplama merkezlerine kadar her bir partinin izlenebilirliğinin sağlandığını kontrol amacı ile kayıtların, önlemlerin, prosedürlerin veya düzenlemelerin doğrulanmasını içerir.
Yukarıda belirtilenlere ek olarak (EU) 2018/848 sayılı Yönetmelik Ek II, Kısım IV’de İşlenmiş gıda üretim kuralları tanımlıdır. Buna göre, depolama ile ilgili önemli hususları içeren maddeler;
1.5. İşlenmiş organik, geçiş ve organik olmayan ürünlerin hazırlanması, zaman veya mekân olarak birbirinden ayrı tutulacaktır. Organik, geçiş ve organik olmayan ürünlerin, herhangi bir kombinasyonu halinde hazırlanması veya ilgili hazırlama ünitesinde depolanması durumunda, müteşebbis:
a) yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşunu uygun şekilde bilgilendirir.
c) organik, geçiş ve organik olmayan ürünleri operasyonlardan önce ve sonra, yer veya zaman olarak birbirinden ayrı olarak depolar.
1.6. Organik gıdaların işlenmesi ve depolanması sırasında kaybolan özellikleri yeniden oluşturan, organik gıdanın işlenmesindeki ihmalin sonuçlarını düzelten veya organik gıda olarak pazarlanması amaçlanan ürünlerin gerçek doğası konusunda yanıltıcı olabilecek, ürünler, maddeler ve teknikler kullanılamaz.
USDA-NOP (National Organic Program) kapsamında denetleniyorsanız, lütfen depolarınızda kullanmayı planladığınız temizlik maddelerini yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşunuza bildirerek izin talep ediniz. Dezenfektan olarak kullanımına izin verilen sentetik maddeler, 7 CFR 205.601(a) maddesindeki ‘Ulusal İzin Verilen ve Yasaklı Maddeler Listesi’nde (National List=Ulusal Liste) yer almaktadır. § 205.601(a) maddesinde listelenen maddeler, organik ürün işletmelerinde yalnızca Ulusal Liste’deki izinlere uygun olarak kullanılabilir.