Topraklarımızın uzun vadede verimliliğini korumak ve sorumlu kullanımı organik üretimin genel amaçlarındandır. Buna uygun olarak, organik bitkisel üretimde toprak organik maddesini koruyan veya artıran, toprak stabilitesini ve biyolojik çeşitliliği artıran, toprak sıkışmasını ve toprak erozyonunu önleyen toprak işleme ve yetiştirme uygulamaları kullanılır.

27676 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan ‘Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Türk Yönetmeliği Madde 9; Toprak koruma, hazırlama ve gübreleme kurallarını açıklar.

Organik bitkisel üretimde, gereksiz ve toprakta erozyona neden olacak şekilde toprak işleme yapılamaz.

Toprağın verimliliği ve biyolojik aktivitesi aşağıda belirtilen yöntemlerle sağlanır.

• Çok yıllık ekim nöbeti programı içerisinde baklagil ve derin köklü bitkilerin yetiştirilmesi sağlanır veya yeşil gübreleme yapılır.
• Organik üretimden gelen hayvan gübresi ya da organik materyallerin tercihen her ikisinin de kompost edilmiş olarak kullanılmasına izin verilir. Tarımsal kaynaklı azotun su kirliliğine neden olmasını önlemek amacıyla, organik bitkisel üretimde kullanılacak toplam hayvan gübresi miktarı 170 kg/N/ha/yılı geçemez. Bu limit sadece; çiftlik gübresi, kurutulmuş çiftlik gübresi, kurutulmuş kanatlı gübresi, kompost edilmiş hayvan dışkısı, kanatlı gübresi dâhil, kompost edilmiş çiftlik gübresi ve sıvı hayvan dışkısı kullanımında uygulanır.

Hayvansal gübrelerin depolama yerlerinde doğrudan akıntı ile veya sızıntı ile toprak kirlenmesine neden olunmamalıdır, lütfen dikkat ediniz.

• Biyodinamik preparatların kullanımına izin verilir.
• Kimyasal yöntemlerle elde edilmiş azotlu gübreler kullanılamaz.

Yukarıda belirtilen önlemlere rağmen yeterli toprak verimliliği ve biyolojik aktivitenin sağlanamaması halinde, Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan Organik Tarımda Kullanılacak Gübreler, Toprak İyileştiriciler ve Besin Maddeleri kullanılır. Bu kapsamda ürün kullanılmasının gerekli olduğuna dair kayıtların müteşebbis tarafından tutulması gerekir.

Kompost aktivasyonu için, genetiği değiştirilmemiş uygun bitki bazlı preparatlar veya mikroorganizma preparatları kullanılır.

Toprak koşulları ile topraktaki veya bitkideki besin maddelerinin yararlılığının artırılması için ülkemiz tarımsal üretiminde genel olarak kullanımına izin verilen genetiği değiştirilmemiş mikroorganizma preparatları kullanılır.

Organik gübre ve toprak iyileştiricilerin üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı için Bakanlıktan izin ve belge alınmasını takiben organik tarımda kullanılacak organik gübre ve toprak iyileştiricileri için, bu ürünleri üreten, ithal eden ve piyasaya arz eden müteşebbis tarafından yetkilendirilmiş kuruluşa başvurularak sertifika alınır.

29/3/2014 tarihli ve 28956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Organik, Organomineral Gübreler ve Toprak Düzenleyiciler ile Mikrobiyal, Enzim İçerikli ve Organik Kaynaklı Diğer Ürünlerin Üretimi, İthalatı, İhracatı ve Piyasaya Arzına Dair Yönetmelik eklerinde tanımlanmayan ancak Yönetmeliğin Ek-1’inde bulunan organik gübre ve toprak iyileştiricilerin üretimi ve ithalatı için,  bu ürünleri üreten, ithal eden ve piyasaya arz eden müteşebbis tarafından Bakanlıktan izin alınmasını takiben yetkilendirilmiş kuruluşa başvurularak sertifika alınır. Bu ürünlerin piyasaya arzı için alınan sertifikaya istinaden Bakanlık tarafından belge düzenlenir.

Bu konuda ‘Organik Gübre – Organik Sertifikalı Gübre Karışıklığı’ adlı yazımızı okumanızı önemle rica ederiz.

Ek olarak, lütfen unutmayınız: Gübre ve toprak iyileştiricileri için sadece Türk Organik Tarım Yönetmeliği kapsamında ve bu kapsamda yetkisi olan kontrol kuruluşları tarafından sertifika düzenlenmektedir. Avrupa Birliği, Birleşik Devletler Ulusal Organik Program USDA-NOP gibi Yönetmeliklere göre bu ürünlere sertifika düzenlenmesi söz konusu değildir.

Kullanılması planlanan ticari gübre ve toprak iyileştiricileri Türk Organik Tarım Yönetmeliğine göre güncel bir sertifikaya sahip olsa dahi, kullanım öncesinde kontrol kuruluşuna müracaat edilerek, uygunluğu hakkında onay alınmalıdır. Kontrol organı, ürünü uygulamayı planlayan müteşebbisten, bazı belgeler talep edecektir (örneğin tescil belgesi, ağır metal analiz raporu vb.). Türk Organik Tarım Yönetmeliğine göre izin verilen gübreler, toprak İyileştiriciler ve besin maddeleri listesi ve uygulama koşulları, yeni Avrupa Birliği Organik Tarım Yönetmeliği ve Birleşik Devletler Ulusal Organik Program USDA-NOP’un bu konuda yayınlı listeleri ile birebir aynı değildir, AB ve USDA NOP arasında da farklılıklar olabilmektedir. Hatta bazı standartlarda, kullanılmasına izin verilen ticari gübre yüzdesi belirlenmiştir. Özellikle birden fazla Yönetmelik veya standart kapsamında sertifikalanan müteşebbislerin bu konuya daha fazla önem vermeleri ve kullanım öncesinde kontrol organından onay alınması gereklidir, ticari ürünün, kontrol edilen Yönetmelik veya standarda uygun olmamasından dolayı sertifikasyonda uygunsuzluk düzenlenmesi söz konusu olabilir.

(EU) 2018/848-Organik üretim ve organik ürünlerin etiketlenmesi ile ilgili, 30 Mayıs 2018 tarihli Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönetmeliği, toprak yönetimi ve gübreleme konusunu, EK II, Kısım I, 1.9.’da ele almaktadır. Buna göre;

1.9.2. Toprağın verimliliği ve biyolojik aktivitesi aşağıda belirtilen yöntemler ile korunacak ve artırılacaktır:

(a) otlaklar veya çok yıllık yemler hariç, rotasyona giren bitkiler ve diğer yeşil gübre bitkileri için ana veya örtü bitkisi olarak zorunlu baklagiller dâhil, çok yıllı ürün rotasyonu kullanılması ile

(b) seralar veya yem dışındaki çok yıllık bitkiler söz konusu olduğunda, bitki çeşitliliğinin yanı sıra kısa süreli yeşil gübre bitkileri ve baklagiller kullanımı ile ve

(c) her durumda, her ikisi de tercihen organik üretimden gelen, kompostanmış haldeki, hayvan gübresi veya organik madde uygulanmasıyla.

Seralar veya yem dışındaki çok yıllık bitkiler söz konusu olduğunda, bitki çeşitliliğinin yanı sıra kısa süreli yeşil gübre bitkileri ve baklagiller kullanımı, (EU)2018/848 sayılı Yönetmelik ile yürürlüğe giren yeni bir kuraldır, bu hususa dikkat edilmelidir.

1.9.3. Bitkilerin besin ihtiyaçlarının yukarıda belirtilen önlemlerle karşılanamadığı durumlarda, sadece (EU) 2018/848 sayılı Yönetmelik 24. maddeye göre organik üretimde kullanılmasına izin verilen gübreler ve toprak düzenleyiciler gerekli olduğu ölçüde kullanılır. Müteşebbisler, her ürünün kullanıldığı tarihler, ürünün adı, uygulanan miktar ve ilgili ürün ve parseller de dâhil olmak üzere bu ürünlerin kullanımının kayıtlarını tutacaktır.

(EU) 2018/848 sayılı Yönetmelik 24. maddeye göre organik üretimde kullanılmasına izin verilen gübreler ve toprak düzenleyiciler, (EU)2021/1165 sayılı belirli ürün ve maddelerin organik üretimde kullanılmasına izin verilmesi ve listelerinin oluşturulması hakkındaki komisyon uygulama yönetmeliği Ek II’de listelidir.

(EU)2021/1165 sayılı Yönetmelik Ek II’de listeli ürünler, sadece ilgili Avrupa Birliği ve ulusal mevzuatların spesifikasyonlarına, kullanım kısıtlamalarına ve Ek II’deki tabloların sağ sütununda yer alan kısıtlayıcı koşullara göre kullanılabilirler.

Ulusal mevzuatların güncelliği kontrol edilmelidir, çünkü ilgili Avrupa Birliği mevzuatları ile eş zamanlı güncellenmeyebilmektedir, bu anlamda da ticari gübre ve toprak düzenleyicilerin kullanımlarından önce kontrol organı tarafından değerlendirilmesi, AB organik tarım kurallarına tam uyum açısından önem taşımaktadır.

1.9.4. Geçiş ve organik üretim birimlerinde kullanılan, toplam hayvan gübresi miktarı, kullanıldığı tarım alanında yılda/hektarda 170 kg azotu geçemez.

Bu konuda, sayfamızdaki pratik bilgiler kısmında ‘Hayvan Gübresi Hesabı’ yazımızı incelemenizi tavsiye ederiz.

Mineral azotlu gübreler kullanılamaz. Biyodinamik preparatlar kullanılabilir.

Daha fazlası için, (EU)2018/848 Ek II, Kısım I, 1.9.’u ve (EU)2021/1165 sayılı Yönetmeliği inceleyiniz.

Ayrıca; (EU)2018/848’e uygun girdilerin listelendiği Organik Tarım Araştırma Enstitüsü FiBL sayfasına, https://www.inputs.eu/input-search.html bağlantısından ulaşabilirsiniz, ancak lütfen her zaman belirttiğimiz gibi, ürünleri kullanmadan önce kontrol organından onay alınması gerektiğini unutmayınız.

Birleşik Devletler Tarım Bakanlığı Ulusal Organik Programı (USDA-NOP)’nda toprak verimliliği ve besin yönetimi § 205.203’te açıklanmaktadır ve diğer Yönetmeliklere göre önemli farklılıkları mevcuttur. Örneğin;

Ham (kompostlaştırılmamış, yaş) hayvan gübresi, ancak aşağıdaki koşullarda kullanılabilir:

• (i) İnsan tüketimine yönelik olmayan bir ürünün yetiştirildiği araziye uygulanabilir;
• (ii) Yenilebilir kısmı toprak yüzeyi veya toprak parçacıklarıyla doğrudan temas eden bir ürünün hasadından en az 120 gün önce toprağa uygulanabilir;
• (iii) Yenilebilir kısmı toprak yüzeyi veya toprak parçacıkları ile doğrudan temas etmeyen bir ürünün hasadından en az 90 gün önce toprağa uygulanır.

Kompost bitkisel ve hayvansal materyalleri, aşağıdaki şartlara sahip olmalıdır:

• (i) Başlangıç C: N oranı 25: 1 ila 40: 1 arasındadır; ve
• (ii) Bir kap içinde veya statik havalandırılmış hav sistemi kullanılarak 3 gün boyunca 131 ° F (72, 7 C°) ila 170 ° F (94,4 C°) arasında bir sıcaklıkta muhafaza edilmiş olmalıdır; veya
• (iii) Bir rüzgâr kompostlama sistemi kullanarak 15 gün boyunca 131 ° F ile 170 ° F arasındaki sıcaklık muhafaza edilmiştir, bu süre zarfında malzemeler en az beş kez döndürülmüştür.

Üretici aşağıdakileri kullanmamalıdır:

• Organik bitkisel üretimde kullanılmasına izin verilen sentetik maddeler Ulusal Listesinde (bkz. 205.600) yer almayan, sentetik madde içeren herhangi bir gübre veya gübrelenmiş bitki ve hayvan materyali;
• Atık su pislikleri; ve
• Faaliyetler sırasında oluşan ürün artıklarının imhası için yakma

Organik üretimde kullanılmak üzere, azot değeri %3’ün üzerinde olan tüm sıvı gübrelerin, bir materyal değerlendirme programı (NOP tarafından akredite ve bu konuda uzmanlığı olan sertifika kuruluşları ve Organik Malzeme İnceleme Enstitüsü (OMRI)) tarafından onaylanması gerekmektedir, bkz. NOP 5012.

USDA-NOP’a göre, kullanılması planlanan ticari gübrelerin uygunluğu değerlendirilirken, faydalanılabilecek çok sayıda NOP rehber dokümanı mevcuttur. Bunun için lütfen, NOP rehber doküman listesini incelemenizi tavsiye ederiz.

USDA-NOP’a göre, uygunluk belgesi hazırlayıp listeleyen Organik Malzeme İnceleme Enstitüsü (OMRI) sayfasına, https://www.omri.org/omri-lists bağlantısından ulaşabilirsiniz, lütfen girdi kullanımından önce kontrol organından onay alınması gerektiğini hatırlayınız.